เรื่องย่อ ยอดชีวิต
ชาย เป็นจ่านายสิบตํารวจอยู่เพชรบุรี ออกติดตามจับคนร้ายด้วยความมุ่งมั่นว่า ถ้าจับไม่ได้เขาจะไม่กลับบ้าน ทั้ง ๆที่ สาย เมียเขาก็กําลังจะคลอดลูก ชายจับคนร้ายไม่ได้ก็ออกติดตามต่อไปอีก จนกระทั่งชัชลูกชายของเขาคลอดออกมา ทําให้สายคิดมาก ทั้งได้รับการยุแหย่จากชะเลง ที่หลงรักสายมาก่อนชาย สายจึงโกรธชายที่ไม่เอาใจใส่กับลูกเมีย สายจึงตัดสินใจไปกับชะเลง ทื้งชัชทารกน้อยไว้กับจ๋าย ผู้เป็นพี่ชายของเธอ
เมื่อชายจับคนร้ายได้กลับมาบ้าน พบว่าเมียเขาหนีไป ทิ้งลูกเอาไว้ก็เสียใจ จะตามไปแก้แค้นชะเลง จ๋ายก็ห้ามไว้ ชายจึงฝากชัชลูกน้อยไว้กับจ๋ายให้เลี้ยงดูด้วย เขาอยู่บ้านไม่ได้เพราะทุกอย่างมันบาดใจเขา หลังจากนั้นชายก็เตลิดไป ไม่มีข่าวคราวจากเขาอีกเลย ปล่อยให้จ๋ายเลี้ยงชัชไว้จนโต อายุได้แปดขวบ โดยที่ชัชเองก็ไม่รู้จักพ่อแม่
ฝ่ายสายเมื่อมาอยู่กับชะเลง ในกรุงเทพฯ ก็มีบุตรชายหนึ่งคนชื่อสุชาติ เพราะการตามใจของชะเลง และชาญน้องชายของ ชะเลง ทําให้สุชาติเป็นเด็กที่เอาแต่ใจตนเอง ไม่มีเด็ก ๆ แถวบ้าน มาเล่นด้วยเพราะกลัวถูกสุชาติรังแก สายมีความคิดถึงชัชที่ทิ้งไว้ เพชรบุรี จึงขอร้องชะเลงให้เอาชัชมาเลี้ยงในกรุงเทพฯ เป็นเพื่อนกับสุชาติ และเพื่อชัชจะได้มีโอกาสได้รับการศึกษาดี ๆ ชะเลงไม่เต็มใจนัก แต่ขัดสายไม่ได้ ก็ให้สายไปรับชัชมา
สายไปขอชัชจากจ๋าย ชัชไม่อยากจะจากจ๋าย เพราะเคยอยู่ด้วยกันมานาน จ๋ายก็ขอให้ชัชไปอยู่กับแม่ จะได้มีที่อยู่ที่กิน และมีอนาคตที่ดีกว่าอยู่กับเขา และเขาจะไปเยี่ยมชัชเสมอ ชัชจึงยอมไป ชัชไปอยู่กรุงเทพฯ ก็คิดถึงจ๋าย เอาแต่ร้องไห้จนสายรำคาญและชะเลงก็เกลียด จึงเป็นกรรมของชัช ทําให้ชัชต้องพบกับความลำเค็ญ ตั้งแต่เด็ก ๆ ถูกชาญใช้ให้ทํางาน และสุชาติก็เอาเปรียบพี่ชายเสมอ ชัชไม่ได้รับการเลี้ยงดูให้เสมอกับสุชาติเลย สายรักลูก แต่ก็เกรงใจชะเลง บางครั้งชัชไม่ได้รับความยุติธรรม แต่ชัชก็เก็บเอาไว้แต่ในใจด้วยความอดทน ไม่อยากให้แม่รู้ เกรงว่าแม่และพ่อเลี้ยงจะทะเลาะกัน เพราะเป็นต้นเหตุ
ชัชอยู่กับแม่ด้วยความอดทน มาจนโตเป็นหนุ่ม ทุกครั้งที่จ๋ายมาเยี่ยม เขาจะถามถึงพ่อเสมอ จ๋ายก็ว่าไม่ได้ข่าวตามเคย น่ากลัวจะตายเสียแล้ว จึงไม่กลับมาดูลูกเลย เมื่อจ๋ายมีของมาฝากชัช เพราะความเป็นห่วงว่าชัชจะอดอยาก เมื่อสุชาติมาพบ เข้าก็แย่งเอาไป จ๋ายไม่ชอบสุชาติ ก็ไม่ยอมให้เลยพลอยทําให้ แม่ว่าชัชไม่เอื้อเฟื้อน้องทั้ง ๆ ที่ชัชรักน้อง และยอมเสียสละให้แก่น้องตลอดมา ทําให้ชัชเสียใจ
ส่วนชะเลงก็เริ่มดื่มเหล้าและเล่นการพนัน จนถูกไล่ออกจากงานเพราะโกงเงินบริษัท เมื่อชะเลงไม่มีงานทํา ทางบ้านก็ต้องลดค่าใช้จ่ายลง โดยให้ชัชออกจากโรงเรียน ช่วยทํางานบ้าน ให้สุชาติเรียนต่อไปคนเดียว ชะเลงไปรับเหมาเอารถจักรยาน เก่า ๆ มาซ่อม ให้ชัชเป็นผู้ทํา บางคราวทําไม่ทันใจชะเลง ก็ลงโทษให้อดอาหาร แต่ชัชก็มักจะได้รับความช่วยเหลือด้วยความสงสารจาก ลุงพลอย กับสุดาหลานสาวของแกอยู่เสมอ และมีเปรม นักล้วงกระเป๋าเป็นเพื่อนรักที่คอยช่วยเหลือชัชอยู่อีกคน
วันหนึ่งชาญเห็นว่าการไปซื้อจักรยานเก่ามาซ่อมใหม่ มันทํากําไรให้น้อย ไม่พอที่ชะเลงจะไปเล่นการพนันและกินเหล้าได้ ชาญจึงหลอกให้ชัชไปขโมยจักรยาน ชัชไม่รู้ก็ไปกับชาญ และถูกตํารวจไล่จับ พลอยกับเปรมช่วยเหลือเอาไว้ ให้ไปหลบอยู่ในบ้านสุดา สุดารู้เรื่องก็สงสารให้เงินแก่ชัช และจะส่งเสียค่าเล่าเรียนให้ชัชเรียนต่อ ทั้ง ๆ ที่เธอก็ไม่ได้ร่ํารวยอะไร เพราะเธอ มีอาชีพเป็นพาตเนอร์ ขณะที่สุดาให้เงินแก่ชัชนั้น เลิศซึ่งเป็นสามีของสุดามาเห็นเข้าก็โกรธ ด่าว่าสุดาหาว่าเลี้ยงอันธพาลไว้ ลุงพลอยไม่ชอบเลิศอยู่แล้วก็ด่าเลิศ เลิศจะทําร้ายลุงพลอย แต่สุดาห้ามไว้ เลิศ ไล่ชัชไป ไม่ให้ชัชมาติดต่อกับสุดาอีก
ชัชกลับมาบ้านต่อว่าชาญที่หลอกให้เขาเป็นขะโมย ชาญก็เกลี้ยกล่อมให้ชัชเห็นแก่แม่และน้อง เพราะทางบ้านไม่มีรายได้อะไร ชัชเห็นใจ แต่ไม่ยอมร่วมมือขโมยด้วย ขอให้เขาทําอย่างอื่น ชาญก็จัดการให้เปลี่ยนแปลงรถที่จะโมยมาได้ และขายไป ชัชเห็นแก่แม่และน้องก็จําใจทํา
วันหนึ่งชาญไปขโมยรถมาให้ชัชทํา ตํารวจตามมาจับชาญ ชาญกลับซัดทอดว่าชัชเป็นคนขโมยตํารวจจะจับชัช แต่เปรมเห็นเหตุการณ์ และไม่ชอบชาญที่เอาเปรียบชัชเสมอ จึงบอกความจริงให้ตํารวจทราบ ชาญจึงถูกจับไปชะเลงรู้เรื่องก็โกรธหาว่าชัชเป็นผู้ขโมย แล้วชัดทอดชาญ ฟ้องสาย สายโกรธชัช ชัชไม่กล้าพูดความจริง ให้แม่รู้เกรงว่าแม่กับพ่อเลี้ยงจะทะเลาะกัน ชะเลงได้โอกาสก็ไล่ชัชออกจากบ้านไป
ชัชเดินทางกลับเพชรบุรี เพื่อจะไปอยู่กับลุงจ๋าย ในระหว่างทางที่ผ่านราชบุรี ชัชได้ช่วยเหลือ นายสุทัศน์เจ้าของโรงโม่หินแห่งราชบุรี ให้พ้นจากการถูกคนร้ายฆ่าได้ นายสุทัศน์ จึงเอาชัชมาเลี้ยงไว้อย่างลูกชาย ถือว่าชัชเป็นผู้ทําให้เขารอดตาย โดยที่ทิพยาลูกสาวคนเดียวของเขาก็ไม่มีความรังเกียจชัช และเธอได้พยายามสอนให้ชัช เข้าใจงาน ของโรงโม่หิน จนชัชปฏิบัติงานแทนนายสุทัศน์ได้ เมื่อชัชได้รับโชคดี มีที่พึ่งพิงเป็นหลักฐานดีแล้วก็ ไปรับจ๋ายมาอยู่กับเขาด้วยที่ราชบุรี แต่ใจของชัชนั้นแม้เขาจะไม่ได้รับความรักจากแม่ จากน้องอย่างไรก็ตาม ตัวเขาก็ยังมีความรักและคิดถึงแม่และน้องอยู่เสมอ จ๋ายและสุทัศน์ จึงช่วยกันพูดให้ชัชไปเยี่ยมเยียนแม่บ้าง
ชัชมาเยี่ยมแม่ เล่าเรื่องที่ตนไปทํางานอยู่กับคุณสุทัศน์ ชะเลงเมื่อรู้ว่าชัชโชคดีเช่นนั้น ก็ประจบประแจงชัช เพื่อหวังความช่วยเหลือ ชัชให้เงินแม่และไปเยี่ยมผู้มีพระคุณได้พบกับเปรม และชวนเปรมไปทํางานกับเขา ได้รู้จากเปรมว่าสุดาไม่สบายมากก็ไปเยี่ยมและเห็นอาการหนักของสุดา เขาก็ให้สุดาไปรักษาตัวที่โรงพยาบาล โดยเขาจะเป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายให้ สุดาไม่ยอมชัชก็ขอร้อง ขอให้เขาได้ตอบแทนความดีของเธอบ้าง สุดาจึงยินยอม พอดีกับที่เลิศสามีของสุดาเข้ามาพบก็เกิดหึงหวง และตบตีสุดาที่ไม่สบายอยู่ สุดที่ชัชจะทนได้ จึงต่อสู้กับเลิศและห้ามไม่ให้เลิศรังแกสุดาอีก
ชัชพาสุดาไปรักษาตัวอยู่ที่โรงพยาบาล และชะเลงก็รับอาสาจะเป็นผู้ดูแลใช้และจัดการเรื่องเงินทองให้ เพราะชัชต้องทํางานไม่มีเวลาว่างพอจะมาได้บ่อย ๆ ชัชทํางานร่วมกับทิพยาด้วยดีตลอดมา จนกิจการได้ขยายออกไป
ชัชเป็นที่โปรดปรานของสุทัศน์มาก ขณะเดียวกัน ชะเลงก็เล่นการพนันและดื่มเหล้ามากขึ้น เพราะมีชัชเป็นขุมทองให้เขาขุดเอาได้ตามใจชอบ ทั้ง ๆ ที่ ชัชระอาใจ แต่ก็จําเป็นต้องให้แก่ชะเลงด้วยความเกรงใจ จนกระทั่งชัขจับได้ว่าชะเลงเอาเงินจากเขา ที่ฝากไปเป็นค่ารักษาสุดา ไปใช้เสียเอง และเงินที่ ฝากไปให้แม่ แม่ก็ไม่ได้รับ และเมื่อชัชไม่ยอมให้อีก ก็ด่าว่าชัช และฟ้องคุณสุทัศน์ว่าชัชใช้เงินเปลือง เพราะไปหลงสุดา ผู้หญิงพาตเนอร์ ทําให้ทิพยาเสียใจและเหินห่างกับชัช
จ๋ายทนต่อการรีดไถของชะเลงไม่ได้ก็ฟ้องสาย เมื่อสายรู้เรื่องก็โกรธชะเลง จะไม่ยอมอยู่กับชะเลง ชัชก็ต้องไกล่เกลี่ยเพื่อเห็นแก่ความสุขของน้อง ที่พ่อแม่จะต้องพรากจากกันเหมือนตัวเขา แต่สายก็กําชับชะเลงไม่ให้ไปยุ่งกับชัชอีก ชะเลง เห็นว่าตนจะหมดที่หาเงินจึงฝากสุชาติให้ไปทํางานกับชัช ชัชก็รับไว้ให้ไปทํางานกับตน เป็นที่วางใจของคุณสุทัศน์ให้ทําหน้าที่ เป็นสมุห์บัญชี
ชะเลงก็คอยไปรีดไถเอาเงินจากสุชาติ ลูกของตน จนทําความระอาใจให้แก่สุชาติ สุชาติก็เป็นคนเห็นแก่ตัวอยู่แล้ว จึงมาฟ้องแม่อีก แม่จึงรู้ว่าชะเลงเล่นการพนันหนักมือจะทําให้ลูกเดือดร้อนไปด้วย จะแยกกับชะเลง ชะเลงรู้สึกตัว ยอมรับผิด และเลิกเล่นการพนันเลิกดื่มต่อไป
ชาญพันโทษออกมากลับมาที่บ้าน ด้วยความโกรธแค้นที่พี่ชายปล่อยให้ตนไปรับกรรมคนเดียว ไม่ได้เหลียวแลส่งเสียเขาเลย ชะเลงแก้ตัวไปว่า เขาก็แย่เหมือนกัน ชาญรู้ว่า สุชาติได้ทํางานมีตำแหน่งดี ก็คิดจะเกาะหลานชาย ให้หลานชายพาไปเที่ยว แล้วชาญก็มอมเหล้าสุชาติ ร่วมมือกับภูมิ และสุภรณ์น้องสาวของภูมิ ทําให้สุชาติต้องหลงกับยาเสฟติด เพื่อตนจะได้รีดเงินจากสุชาติ
ชายกลับมาเพชรบุรีรู้จากเพื่อนบ้าน ว่าชัชลูกชายของตนและจํายมาอยู่ราชบุรีก็ตามมา ด้วยความอยากพบ อยากเห็นหน้าลูก เขาได้มาพบกับจ๋าย จ๋ายเล่าเรื่องต่างๆ ของชัชให้ฟังว่า ชัชประสบกับความลําบากทุกอย่างก่อนที่จะมามีโชคอย่างนี้ ด้วยความสํานึกผิดที่ตนทอดทิ้งลูกไป ชายขอร้องจ๋ายไม่ให้บอกชัชว่าตนเป็นพ่อ และของานทําเพื่อจะได้อยู่รับใช้ลูกชาย ทดแทนที่เขาทอดทิ้งลูกไป จ๋ายก็ขอให้ชัชรับไว้ทำงาน โดยเปลี่ยนชื่อเสียใหม่
สุชาติตกเป็นทาสของยาเสพติด ต้องจ่ายเงินซื้อยาเสพติดจากภูมิเสมอ ถ้าไม่ให้เงินก็ถูกขู่ว่าจะนําเรื่องสุชาติติดยาเสพติดไปบอกให้ชัชและคุณสุทัศน์รู้ จะต้องถูกออกจากงาน สุชาติจึงจําใจยอมให้ชาญและเพื่อนของเขารีดเงินอยู่เสมอ อาการติดยาเสพติดของสุชาติทําให้ชายสงสัยและคอยสังเกตุอยู่ ชายได้นําเรื่องนี้ ไปบอกให้ชัช ให้ชัชแก้ไขแต่ชัชกลับหาว่าชายใส่ความน้องชายของตน ชายก็ไม่กล้าจะพูดอะไรอีก เพราะว่าชัชรักน้องชายของเขามาก
ชัชเองนั้นก็กําลังเสียใจที่ทิพยาเหินห่างจากเขาไป และแสดงอาการไม่พอใจเขาอย่างมาก โดยที่เขาไม่รู้สาเหตุ แต่จ๋ายทราบเรื่องนี้ดี จึงบอกกับทิพยาว่า ชัชไม่ได้มีอะไรกับสุดา ที่ชัชต้องลงไปพบสุดาดูแลเอาใจใส่สุดา ก็เพราะสุดามีบุญคุณกับชัชอยู่ เธอจะพิสูจน์ได้ ถ้าเธอไปพบกับสุดา ทิพยาตกลงไปพบสุดาเพื่อจับความผิดของชัช เมื่อเธอไปพบสุดานั้นก็เป็นวาระสุดท้ายแห่งชีวิตของสุดา สุดาขอร้องให้ทิพยาสงสารชัช ชัชเป็นคนดี เป็นคนที่ไม่ลืมบุญคุณ คน ทิพยาจึงเข้าใจชัชดี
สุชาติติดยาเสพติดอย่างรุนแรง ชาญก็พยายามจะรีดเงิน เมื่อสุชาติไม่มีจะให้ จึงให้สุชาติโกงบริษัท ด้วยความอยากจะได้ยาเสพติด สุชาติจึงยอม แต่เปรมที่มาทํางานกับชัชเห็นเหตุการณ์ก็เข้าขัดขวาง ชาญก็โกรธไล่ทําร้ายเปรมจนเปรมถูกหินระเบิดทับตาย การตายของเปรมทําให้พลอยโกรธชาญ นําความชั่วร้ายของชาญที่ทําต่อสุชาติไป บอกให้สาย ชะเลงและสายรู้เช่นนั้นก็ตกใจ เกรงสุชาติจะเป็นอันตราย จึงรีบเดินทางไปราชบุรีเพื่อจัดการกับชาญและนําตัวสุชาติ เข้ารับการรักษาพยาบาล
ขณะเดียวกับที่ชาญมาขู่เข็ญให้สุชาติโกงบริษัทเพื่อผลประโยชน์ของตน สุชาติไม่ยอมก็ซ้อมเอา จนสุชาติต้องบอกเรื่องบริษัทจะเอาเงินไปฝากธนาคารหลายแสน ชาญกับภูมิจึงวางแผนปล้นเงินบริษัท สุชาติกลัวความผิดจะถึงตนจึงหลบหนีไป เมื่อไม่มีสุชาตินําเงินไปเข้าธนาคาร ทิพยาจึงต้องนําเงินนี้ไปแทน ชายรู้แผนการณ์นี้ จึงอาสาไปกับทิพยา โดยทิพยาเองก็ไม่ไว้ใจชาญนัก และชายได้ให้จ๋ายไปบอกให้ชัชรู้ว่า สุชาติกําลังติดยาเสพติดอย่างหนัก
สุชาติเมื่อกลับมา บริษัทรู้ว่า ทิพยา เอาเงินไป ส่งธนาคาร เองก็รู้สึกกลัวว่าทิพยาจะเป็นอันตราย เพราะทิพยาเป็นที่รักของชัช จึงตัดสินใจบอกให้รับทราบ ถึงความเลวของตน ชัชเมื่อรู้ว่าน้องชายของตนติดยาเสพติดจากจ๋าย ก็รีบมาพบสุชาติ และได้รู้แผนการณ์ปล้นของชาญ ทําให้จ๋ายตกใจให้ชัชรีบไปช่วยชาย ซึ่งเป็นพ่อของตน
ทิพยาถูกปล้น ชายพยายามจะต่อสู้ แต่ทิพยา เข้าใจผิด คิดว่าชายเป็นสายของพวกปล้นไม่ยอมให้ปืน ชายจึงต้องทําร้ายทิพยา และแย่งเอาปืนไปต่อสู้กับคนร้ายเสียเอง เพื่อป้องกันไม่ให้ทิพยาเป็นอันตราย เพราะทิพยาคือคนที่ลูกของตนรัก และมีบุญคุณต่อลูกของตน ชายถูกขัดขวางจึงรุมยิงชาย และแย่งเอาเงินไป ชัชพาคนงานมายิงกับคนร้าย ปราบคนร้ายได้ แต่พ่อของตนก็ถูกยิงอาการหนัก รีบพาไปโรงพยาบาล
ที่โรงพยาบาล ชะเลงและสายตามไปหาสุชาติ ด้วยความเป็นห่วง ได้พบกับชาย ที่ใกล้จะสิ้นใจ เพราะสุชาติเป็นต้นเหตุและชายได้ป้องกันสุชาติไว้ได้ ชะเลง เห็นน้ำใจของชาย จึงขอให้ชายอโหสิให้เขาด้วย ชายก็อโหสิและสิ้นใจไป ชัชเสียใจที่พ่อตายเพราะความเลวของสุชาติ โกรธสุชาติจะฆ่าสุชาติ แต่ทิพยาเตือนว่าสุชาติ เป็นน้อง ชัชจึงทําไม่ลง เพราะส่วนลึกของหัวใจตนเองก็รักน้องอยู่แล้ว จึงอโหสิให้
